آرتروز چیست؟ علل، علائم و راه درمان آرتروز به کمک فیزیوتراپی

آرتروز (Arthritis)، یا اُستئوآرتریت یک بیماری مفصلی مزمن است که با ساییدگی و تحلیل رفتن غضروف مفاصل بروز پیدا می‌کند. غضروف‌ها بافت‌های نرم و انعطاف‌پذیری هستند که روی سطح مفاصل قرار دارند و باعث حرکت آسان و بدون اصطکاک استخوان‌ها روی یکدیگر می‌شوند. در آرتروز، غضروف‌ها به تدریج تحلیل می‌روند و باعث تماس مستقیم استخوان‌ها با یکدیگر می‌شوند که منجر به درد و سفتی مفاصل می‌گردد.

علائم و نشانه‌های آرتروز

ارتروز می تواند در مفاصل مهم بدن رخ دهد و بنا به محل وقوع و شدت آن علائم محتلفی را نشان دهد. از جمله مهمترین نشانه های بروز آرتروز عبارتست از:

– درد مفاصل: درد مداوم یا متناوب که ممکن است با فعالیت بدتر شود.
– سفتی مفاصل: به ویژه بعد از استراحت طولانی یا صبح‌ها.
– تورم: در ناحیه مفصل ممکن است تورم و التهاب دیده شود.
– کاهش دامنه حرکتی: محدودیت در حرکت مفصل.
– صدا دادن مفاصل: صدای ترق و تروق یا خرد شدن هنگام حرکت مفصل.
– ضعف عضلانی: ضعف در عضلات اطراف مفصل آسیب‌دیده.

عوامل بروز آرتروز

آرتروز به دلایل مختلفی می‌تواند رخ دهد اما مهمترین علت ابتلا به این بیماری افزایش سن است. سایر علل بروز ارتروز عبارتند از:

– سن: افزایش سن یکی از عوامل مهم در بروز آرتروز است.
– جنسیت: زنان بیشتر از مردان به آرتروز مبتلا می‌شوند.
– اضافه وزن: اضافه وزن فشار بیشتری بر مفاصل وارد می‌کند و خطر بروز این بیماری را افزایش می‌دهد.
– آسیب‌های مفصلی: آسیب‌های قبلی به مفصل‌ها می‌توانند خطر آرتروز را افزایش دهند.
– استفاده مفرط از مفاصل: فعالیت‌های تکراری و مداوم که فشار زیادی بر مفاصل وارد می‌کنند.
– ژنتیک: عوامل ژنتیکی می‌توانند در بروز آرتروز نقش داشته باشند.

این مطلب را هم مطالعه کنید: همه چیز درباره درمان زانو با فیزیوتراپی

رایج ترین انواع آرتروز

هر مفصل مهم در بدن که کاربرد زیادی داشته باشد مستعد تحلیل رفتن و  ساییدگی غضروف است. از شایع ترین انواع آرتروز که می تواند بیمار را مجبور به مراجغه به پزشک متخصص و فیزیوتراپ کند عبارتند از:

• آرتروز زانو

آرتروز زانو بیماری تخریبی مفاصل بدن است که مفاصل زانو، لگن و ستون فقرات را بیش از سایر مفاصل بدن درگیر می‌کند.

• آرتروز شانه

آرتروز شانه به دلیل  استفاده بیش از حد از شانه و یا آسیب دیدگی اجزای شانه در گذشته رخ می دهد.

• آرتروز کمر

تخریب غضروف مفصلی در ناحیه انتهایی ستون فقرات از مهمترین دلایل ابتلا به آرتروز کمر است و سبب بروز درد، التهاب و محدود شدن دامنه حرکات ستون فقرات می شود.

• آرتروز گردن

آرتروز گردن یکی از بیماری های جدی ستون فقرات در ناحیه مهمره های گردن است که سبب بروز گردن درد و محدود شدن دامنه حرکات گردن می شود.

• آرتروز مچ دست

آرتروز مچ دست نوعی بیماری تخریبی است که در اثر از بین رفتن غضروف مفصل مچ دست رخ داده و سبب بروز درد و محدود شدن حرکات می‌شود.

• آرتروز مچ پا  

آرتروز مچ پا نوعی بیماری تخریبی و پیشرونده است که به دلیل تخریب غضروف مفصل مچ پا رخ داده و سبب درد‌، التهاب و کاهش دامنه حرکتی مچ پا می‌شود.

راه های جلوگیری از ابتلا به آرتروز

مهمترین و اولین راه برای جلوگیری از ابتلا به آرتروز تغییر سبک زندگی و داشتن لایف استایل صحیح از جمله تغذیه سالم و فعالیت‌های ورزشی است.

– حفظ تناسب اندام: کاهش وزن می‌تواند فشار بر مفاصل را کاهش دهد.
– فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های کم‌فشار مانند پیاده‌روی، شنا و دوچرخه‌سواری.
– تقویت عضلات: انجام تمرینات تقویتی برای حمایت از مفاصل.
– رعایت وضعیت صحیح بدن: در هنگام نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام.
– استفاده مناسب از مفاصل: جلوگیری از حرکات تکراری و بارهای سنگین.

برخی نکات درباره تغذیه مناسب

تغذیه می‌تواند نقش مهمی در مدیریت و بهبود علائم آرتروز ایفا کند. برخی از نکات تغذیه‌ای که می تواند مفید باشد عبارتند از:

• مصرف غذاهای ضد التهابی: غذاهایی مانند ماهی‌های چرب (ماهی سالمون، ساردین و تن)، روغن زیتون، آجیل و دانه‌ها، میوه‌ها و سبزیجات تازه، به‌ویژه میوه‌های توتی و سبزیجات برگ‌دار تیره، می‌توانند به کاهش التهاب کمک کنند.
• کاهش مصرف قند و کربوهیدرات‌های ساده: مصرف بیش از حد قند و کربوهیدرات‌های ساده می‌تواند التهاب را تشدید کند. بهتر است مصرف این مواد محدود شود.
• مصرف غذاهای حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها: غذاهایی مانند توت‌ها، سبزیجات برگ‌دار، ویتامین C (پرتقال، فلفل دلمه‌ای، کیوی) و ویتامین E (آجیل و دانه‌ها) می‌توانند به محافظت از مفاصل کمک کنند.
• مصرف چربی‌های سالم: اسیدهای چرب امگا-3 که در ماهی‌های چرب و تخم کتان یافت می‌شوند، می‌توانند التهاب را کاهش دهند. بهتر است از مصرف چربی‌های اشباع شده و ترانس پرهیز شود.
• مصرف کلسیم و ویتامین D: این دو ماده مغذی برای سلامت استخوان‌ها بسیار مهم هستند. مصرف محصولات لبنی کم چرب، سبزیجات برگ سبز تیره، و ماهی‌های چرب می‌تواند به تأمین این مواد مغذی کمک کند.
• هیدراته ماندن: مصرف آب کافی به حفظ سلامت مفاصل و کاهش التهاب کمک می‌کند.

این مطلب را هم مطالعه کنید: سیاتیک علت‌ها علائم و راه‌های درمان

راه های درمان آرتروز

درمان آرتروز به هدف کاهش درد و بهبود عملکرد مفاصل انجام می‌شود و می‌تواند شامل ترکیبی از روش‌های مختلف باشد. این روش‌ها عبارتند از:

• داروها
  – داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن و ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب.
  – مسکن‌ها: مانند استامینوفن برای کاهش درد.
  – داروهای ضد روماتیسمی تغییر‌دهنده بیماری (DMARDs): مانند متوترکسات برای کاهش پیشرفت بیماری.
• تزریقات و روش‌های درون مفصلی
  – تزریق کورتیکواستروئیدها: برای کاهش التهاب و درد.
  – تزریق هیالورونیک اسید: برای بهبود روانی مفصل.
• درمان‌های جراحی
  – آرتروسکوپی: حذف قطعات کوچک از مفصل.
  – تعویض مفصل: جایگزینی مفصل آسیب دیده با پروتز مصنوعی.
• درمان‌های جایگزین و مکمل
  – آکوپانکچر: طب سوزنی برای کاهش درد.
  – مکمل‌های غذایی: مانند گلوکوزامین و کندرویتین.
• فیزیوتراپی و کاردرمانی
  – تمرینات مخصوص مفاصل: فیزیوتراپیست‌ها تمریناتی برای بهبود انعطاف‌پذیری و تقویت عضلات ارائه می‌دهند.
  – استفاده از وسایل کمکی: مانند عصا یا وسایل ارتوپدی برای کاهش فشار روی مفاصل.

ترکیب این روش‌ها با توجه به شدت بیماری و وضعیت فرد، توسط پزشک متخصص توصیه می‌شود.

درمان آرتروز به کمک فیزیوتراپی

فیزیوتراپی یکی از روش‌های موثر در مدیریت و کاهش علائم ارتروز است. برنامه‌های فیزیوتراپی معمولاً شامل موارد زیر می‌شوند:

• تمرینات تقویتی:
  – تقویت عضلات اطراف مفاصل برای حمایت بهتر از مفاصل و کاهش فشار بر آن‌ها.
  – استفاده از وزنه‌های سبک و تمرینات مقاومتی.
• تمرینات کششی:
  – کشش عضلات و تاندون‌ها برای افزایش انعطاف‌پذیری و کاهش سفتی.
  – بهبود دامنه حرکتی مفاصل.
• درمان‌های دستی:
  – ماساژ و تکنیک‌های دستی برای کاهش درد و بهبود حرکت مفاصل.
• الکتروتراپی:
  – استفاده از دستگاه‌های الکتریکی مانند تنس (TENS) و اولتراسوند برای کاهش درد و التهاب.
• آموزش ارگونومی:
  – آموزش نحوه صحیح استفاده از بدن در فعالیت‌های روزمره و کاری برای کاهش فشار بر مفاصل.
• تکنیک‌های درمانی حرارتی:
  – استفاده از گرما و یخ برای کاهش درد و التهاب. گرما می‌تواند به شل شدن عضلات کمک کند و یخ می‌تواند التهاب را کاهش دهد.

این مطلب را هم مطالعه کنید: کلینیک فیزیوتراپی مجهز سلامت شرق تهران

نتیجه‌گیری

آرتروز یک بیماری مزمن و شایع مفصلی است که می‌تواند به طور جدی کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. فیزیوتراپی با ارائه تمرینات و تکنیک‌های مناسب می‌تواند به مدیریت و کاهش علائم این بیماری کمک کند و حرکت مفاصل را بهبود بخشد. حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی منظم و استفاده مناسب از مفاصل می‌توانند در پیشگیری از بروز آرتروز مؤثر باشند.

اگر به دنبال کلینیک فیزیوتراپی خوب در محدوده شرق تهران و نارمک هستید، برای مشاوره و استفاده از خدمات کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق  از طریق شماره تماس یا واتساپ با ما در ارتباط باشید.

شماره تماس: 02177840390

شماره واتساپ: 09124712934