فیزیوتراپی آسیب‌ های نخاعی

یکی از چالش‌ برانگیزترین شرایط پزشکی که منجر به تاثیرات عمیق و منفی بر زندگی فردی و اجتماعی افراد می‌شود آسیب‌های نخاعی است. آسیب‌های نخاعی ناشی از تصادفات، سقوط از ارتفاع، بیماری و یا عفونت‌ها هستند. فیزیوتراپی آسیب‌ نخاعی یکی از موثرترین روش‌های بهبود عملکرد فرد آسیب دیده است. در ابن مطلب از کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق نارمک درباره انواغ آسیب‌های نخاعی و روش‌های بهبود آن به کمک فیزیوتراپی بیشتر صحبت می‌کنیم.

آسیب نخاعی چیست؟

در یک فرد سالم که سیستم عصبی به درستی کار می‌کند زمانی که فرد تصمیم به راه رفتن می‌گیرد یا به آن فکر می‌کند مغز فرمان راه رفتن را به صورت یک پیام عصبی به نخاع می‌فرستد در نهایت نخاع با دستوری که از مغز می‌گیرد عضلات پا را فعال می‌کند و فرد شروع به راه رفتن می‌کند. زمانی که نخاع آسیب ببیند پیام عصبی متوقف و به نخاع نمی‌رسد در بدترین حالت فرد دیگر قادر به راه رفتن نیست.

انواع آسیب‌های نخاعی

آسیب‌های نخاعی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

۱. آسیب‌های کامل (Complete Spinal Cord Injury):

– قطع کامل ارتباط عصبی در محل آسیب. – منجر به از دست رفتن کامل حس و حرکت در زیر سطح آسیب می‌شود. – مثال: فلج کامل (Paraplegia یا Tetraplegia/Quadriplegia).

۲. آسیب‌های ناقص (Incomplete Spinal Cord Injury):

– بخشی از ارتباط عصبی حفظ می‌شود. – حس و حرکت به‌صورت جزئی در زیر سطح آسیب وجود دارد.

انواع خاص شامل:

– سندرم قدامی نخاع (Anterior Cord Syndrome): آسیب به قسمت جلویی نخاع، اختلال در حرکت و حس درد و دما.

– سندرم مرکزی نخاع (Central Cord Syndrome): آسیب به مرکز نخاع، معمولاً در ناحیه گردن، با تأثیر بیشتر بر اندام‌های فوقانی.

– سندرم براون-سکوارد (Brown-Séquard Syndrome): آسیب به یک طرف نخاع، باعث ضعف یا فلج در یک طرف بدن و از دست رفتن حس در طرف مقابل.

– سندرم مخروط انتهایی (Conus Medullaris Syndrome): آسیب به انتهای نخاع، تأثیر بر عملکرد مثانه، روده و پاها.

– سندرم دم اسب (Cauda Equina Syndrome): آسیب به ریشه‌های عصبی پایین نخاع، منجر به مشکلات حسی و حرکتی در پاها و اختلال در مثانه و روده.

سطوح آسیب بر اساس ناحیه نخاع

– گردنی (Cervical): تأثیر بر دست‌ها، پاها، و عملکرد تنفسی (Tetraplegia).

– سینه‌ای (Thoracic): تأثیر بر تنه و پاها (Paraplegia).

– کمر (Lumbar): تأثیر بر پاها و عملکرد مثانه/روده.

– خاجی (Sacral): تأثیر بر عملکرد مثانه، روده و اندام‌های تحتانی.

علت‌ها شامل تروما (تصادف، سقوط)، بیماری‌ها (تومور، عفونت) یا اختلالات عروقی است. شدت و نوع علائم به محل و میزان آسیب بستگی دارد.

این مطلب را هم مطالعه کنید: فیزیوتراپی ام اس

روش‌های فیزیوتراپی آسیب‌ نخاعی

• تمرینات تقویتی: در فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی تمرینات تقویتی برای تقویت عضلات ضعیف شده و جلوگیری از اسپاسم عضلانی برنامه‌ریزی می‌شود.
• الکتروتراپی: در این مرحله از درمان فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی، استفاده از جریان‌های الکتریکی برای تحریک عضلات و کاهش درد بسیار کمک کننده است.
• آب درمانی: بسته به نوع درمان و برنامه فردی بیمار در صورت نیاز فیزیوتراپ یک سری تمرینات مخصوص در آب را برای کاهش فشار بر مفاصل و بهبود حرکات آموزش می‌دهد.
• ماساژ درمانی: ماساژ یکی از بخش‌های مهم درمانی فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی است. زیرا در اثر آسیب نخاعی و عدم تحرک فرد گردش خون کاهش پیدا می‌کند و فرد دچار اسپاسم عضلانی می‌شود. ماساژ صحیح توسط فیزیوتراپ به کاهش اسپاسم و بهبود گردش خون کمک بسیاری می‌کند.
• تمرینات دامنه حرکتی و تعادلی: تمرینات حرکتی به حفظ و بهبود انعطاف‌پذیری مفاصل کمک می‌کند. هم‌چنین تمرینات تعادلی فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی به فرد کمک می‌کند تا تعادل و هماهنگی حرکات خود را بهبود بخشد.
• لیزر درمانی: لیزر درمانی یکی از تکنولوژی‌های پیشرفته در فیزیوتراپی مدرن است که با استفاده از انرژی نوری متمرکز، به بهبود و ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده بدن کمک می‌کند.
• مگنت تراپی: مگنت‌ تراپی یک روش درمانی در مرکز فیزیوتراپی است که با استفاده از میدان‌های مغناطیسی درد و التهاب را کاهش داده و بافت‌های آسیب‌دیده را ترمیم می‌کند. مگنت‌تراپی در فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی در بهبود آسیب‌های سیستم عضلانی و عصبی بسیار موثر است.

نقش فیزیوتراپی در درمان آسیب‌های نخاعی

فیزیوتراپی یکی از درمان‌های اصلی برای بازگرداندن توان فرد مبتلا به آسیب نخاعی است. هدف اصلی فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی، بهبود عملکرد فیزیکی، افزایش استقلال فردی و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. برنامه‌های فیزیوتراپی بسته به نوع شدت و آسیب وارد شده به صورت فردی و متناسب با شرایط بیمار طراحی می‌شود.

فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی به منظور بهبود حرکت و قدرت عضلانی، افزایش انعطاف‌پذیری و دامنه حرکتی، بهبود تعادل و هماهنگی حرکات، کاهش درد و اسپاسم عضلانی و آموزش مهارت‌های حرکتی انجام می‌شود.

فیزیوتراپی آسیب‌های نخاعی بر افزایش استقلال فردی، کاهش درد و ناراحتی، پیشگیری از عوارض ثانویه و بهبود سلامت روان فرد تاثیر زیادی دارد.

نکته مهم در فیزیوتراپی آسیب‌ نخاعی

شروع فیزیوتراپی بلافاصله پس از آسیب نتایج بهتری را به همراه دارد. فیزیوتراپی آسیب نخاعی یک فرآیند زمان‌بر و طولانی‌مدت است و نیاز به پیگیری مداوم و انجام تمرینات شخصی در منزل دارد. یکی از مهم‌ترین دلایلی که بهتر است حتما به یک مرکز تخصصی فیزیوتراپی برای شروع درمان مراجعه کنید این است که فیزیوتراپیست‌ها به عنوان بخشی از یک تیم توانبخشی با پزشکان، پرستاران و سایر متخصصان همکاری می‌کنند و قطعا به نتیجه مطلوب‌تری نسبت به خوددرمانی در منزل دست خواهید یافت.

این مطلب را هم مطالعه کنید: بهبود عوارض سکته مغزی به کمک فیزیوتراپی

نتیجه‌گیری

فیزیوتراپی نقش حیاتی و موثری در بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به آسیب‌های نخاعی ایجاد می‌کند. هر فرد با توجه به شدت آسیب برنامه درمانی مخصوص خود را دریافت می‌کند و هم‌چنین در مرکز فیزیوتراپی روش های درمانی مخصوص به فرد برای او انجام می‌شود تا عملکرد فیزیکی فرد بهبود یابد و درد کاهش پیدا کند.

مرکز فیزیوتراپی مجهز سلامت شرق نارمک از شیوه‌ها و تجهیزات پیشرفته فیزیوتراپی همچون

دستگاه CPM، شاک ویو تراپی، مکانوتراپی، لیزر پرتوان ، الکتروتراپی، سوزن خشک (Dry Needling)، مگنت و … برخوردار است.

برای مشاوره و استفاده از خدمات کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق  از طریق شماره تماس یا واتساپ با ما در ارتباط باشید.

شماره تماس: 02177840390

شماره واتساپ: 09124712934