اسکولیوز چیست؟ علت‌ها، علائم و درمان اسکولیوز به کمک فیزیوتراپی

اسکولیوز (Scoliosis) یا «انحراف جانبی ستون فقرات» به حالتی گفته می‌شود که در آن ستون فقرات به صورت غیرطبیعی به طرفین منحرف شده و به شکل «C» یا «S» درمی‌آید. در حالت طبیعی، ستون فقرات باید به صورت مستقیم و بدون انحراف به طرفین قرار داشته باشد، اما در افراد مبتلا به اسکولیوز، این انحراف به وضوح قابل مشاهده است. در ادامه مطلب در کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق همراه باشید تا در مورد انواع اسکولیوز و راه های درمان و بهبود آن بیشتر صحبت کنیم.

علت ابتلا به اسکولیوز چیست؟

علت دقیق اسکولیوز در بسیاری از موارد ناشناخته است و به آن اسکولیوز ایدیوپاتیک گفته می‌شود. با این حال، برخی از عوامل می‌توانند در ایجاد اسکولیوز نقش داشته باشند:

•  ژنتیک: افرادی که در خانواده خود سابقه اسکولیوز دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این وضعیت هستند.
•  مشکلات عصبی-عضلانی: شرایطی مانند فلج مغزی (Cerebral Palsy) و دیستروفی عضلانی می‌توانند باعث ناهنجاری‌های ستون فقرات شوند.
•  نقایص مادرزادی: برخی نوزادان با مشکلاتی در رشد مهره‌ها به دنیا می‌آیند که می‌تواند باعث اسکولیوز شود.
•  آسیب‌ها یا عفونت‌: صدمات جدی به ستون فقرات یا عفونت‌ها نیز می‌توانند عامل ایجاد اسکولیوز باشند.

انواع اسکولیوز

اسکولیوز (انحراف جانبی ستون فقرات) به سه نوع اصلی تقسیم می‌شود:

۱. اسکولیوز ایدیوپاتیک (Idiopathic Scoliosis): شایع‌ترین نوع اسکولیوز است و علت دقیق آن ناشناخته است. این نوع بیشتر در کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود و بر اساس سن به سه زیرگروه تقسیم می‌شود:
– نوزادی (Infantile): از زمان تولد تا ۳ سالگی
– کودکی (Juvenile): از ۳ تا ۱۰ سالگی
– نوجوانی (Adolescent): از ۱۰ سالگی به بالا

۲. اسکولیوز مادرزادی (Congenital Scoliosis): این نوع از بدو تولد وجود دارد و به دلیل ناهنجاری‌های ساختاری در مهره‌های ستون فقرات در رحم ایجاد می‌شود. این نوع می‌تواند با سایر مشکلات مادرزادی همراه باشد.

۳. اسکولیوز عصبی عضلانی (Neuromuscular Scoliosis): این نوع در نتیجه بیماری‌های عصبی یا عضلانی ایجاد می‌شود، مانند دیستروفی عضلانی، فلج مغزی یا اسپینا بیفیدا. عضلات ضعیف یا عدم کنترل عضلانی می‌تواند باعث انحراف ستون فقرات شود.

این سه نوع اصلی ممکن است با درجات مختلفی از شدت و نیاز به درمان متفاوت باشند.

انواع اسکولیوز از نظر شکل انحنای ستون فقرات

همچتین اسکولیوز بر اساس جهت و محل انحنای ستون فقرات هم دسته بندی می‌شود که عبارتند از:

• اسکولیوز کمر
• اسکولیوز قفسه سینه؛ اسکولیوز قفسه سینه شایع ترین نوع ابتلا به اسکولیوز است
• اسکولیوز توراکولومبار
• لوو اسکولیوز؛ در این حالت ستون فقرات به سمت چپ منحرف میشود و شکل C را تشکیل می‌دهد.

انواع اسکولیوز

نشانه‌ها و علائم اسکولیوز چیست؟

نشانه‌های اسکولیوز می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و شامل موارد زیر است:

انحراف غیرطبیعی ستون فقرات: یک انحراف به طرفین که از پشت یا پهلو قابل مشاهده است.
نامتقارن بودن شانه‌ها یا باسن: یک شانه ممکن است بالاتر از دیگری به نظر برسد، یا یکی از طرف‌های باسن برجسته‌تر باشد.
برآمدگی دنده‌ها: در برخی موارد، انحراف ستون فقرات می‌تواند باعث شود که یک طرف دنده‌ها بیشتر از طرف دیگر بیرون بزند.
مشکلات تنفسی: در موارد شدید، اسکولیوز می‌تواند روی فضای قفسه سینه تاثیر بگذارد و تنفس را دشوار کند.
درد: بیشتر در موارد شدید یا در افراد بالغ رخ می‌دهد.

راه‌های درمان اسکولیوز چیست؟

درمان اسکولیوز به شدت و میزان پیشرفت انحراف بستگی دارد و شامل موارد زیر است:

۱. مراقبت: در موارد خفیف، پزشک ممکن است تنها به نظارت بر وضعیت بیمار اکتفا کند تا ببیند آیا انحراف تشدید می‌شود یا خیر.
۲. بستن بریس (Brace): در صورتی که اسکولیوز در حال پیشرفت باشد و بیمار هنوز در حال رشد باشد، ممکن است از بریس استفاده شود تا از تشدید انحراف جلوگیری شود.
۳. عمل جراحی: در موارد شدید، جراحی اصلاحی ممکن است لازم باشد تا انحراف ستون فقرات اصلاح و تثبیت شود. روش‌های مختلفی مانند فیوژن ستون فقرات برای این منظور استفاده می‌شود.
۴. فیزیوتراپی: این روش نقش مهمی در مدیریت اسکولیوز و بهبود کیفیت زندگی بیمار دارد.

این مطلب را هم مطالعه کنید: درمان افتادگی شانه به کمک فیزیوتراپی

فیزیوتراپی چه کمکی در درمان اسکولیوز می‌کند؟

فیزیوتراپی می‌تواند به درمان اسکولیوز کمک کند و شامل روش‌های زیر است:

۱. تمرینات تقویتی و کششی: فیزیوتراپیست‌ها تمریناتی را طراحی می‌کنند که عضلات ضعیف و کشیده شده را تقویت و متعادل کنند. این تمرینات می‌توانند به بهبود وضعیت بدنی و کاهش فشار روی ستون فقرات کمک کنند.
۲. آموزش وضعیت بدنی: فیزیوتراپیست‌ها به بیماران آموزش می‌دهند که چگونه وضعیت صحیح بدنی را در طول فعالیت‌های روزمره حفظ کنند. این آموزش می‌تواند به جلوگیری از تشدید انحراف کمک کند.
۳. تکنیک‌های تنفسی: در موارد شدیدتر، تکنیک‌های تنفسی برای بهبود ظرفیت ریه‌ها و عملکرد تنفسی استفاده می‌شود.
۴. ماساژ و درمان‌های دستی: این روش‌ها به کاهش درد، تنش عضلانی و بهبود حرکت کمک می‌کنند.
۵. کنترل درد: فیزیوتراپیست‌ها از تکنیک‌هایی مانند اولتراسوند، تحریک الکتریکی عصب (TENS) و سرما یا گرما درمانی برای کاهش درد و التهاب استفاده می‌کنند.

این مطلب را هم مطالعه کنید: درمان قوز کمر با فیزیوتراپی

حرکات اصلاحی برای بهبود و درمان اسکولیوز

حرکات اصلاحی برای درمان اسکولیوز معمولاً بخشی از یک برنامه‌ی فیزیوتراپی است که به منظور تقویت عضلات ستون فقرات و بهبود وضعیت بدن طراحی می‌شود. این حرکات باید تحت نظر متخصص فیزیوتراپی انجام شوند، اما برخی از حرکات رایج که ممکن است تجویز شوند عبارتند از:

کشش گربه و شتر (Cat-Cow Stretch)
– نحوه انجام: روی دست‌ها و زانوها قرار بگیرید. کمرتان را به‌طور متناوب به بالا (گربه) و پایین (شتر) بکشید.
– هدف: افزایش انعطاف‌پذیری و تقویت عضلات پشتی و شکمی.

کشش ایلیوپسوآس (Iliopsoas Stretch)
– نحوه انجام: یک پا را جلو ببرید و زانو را خم کنید، پای دیگر را دراز کنید. باسن خود را به سمت جلو ببرید تا کشش در عضله ایلیوپسوآس احساس شود.
– هدف: بهبود انعطاف‌پذیری در ناحیه‌ی لگن و کمر.

حرکت پل (Bridge)
– نحوه انجام: به پشت بخوابید و زانوها را خم کنید. باسن را از زمین بلند کنید و عضلات شکم و پشتی را منقبض کنید.
– هدف: تقویت عضلات شکم، لگن و کمر.

کشش با غلتک فومی (Foam Roller Stretch)
– نحوه انجام: روی یک غلتک فومی دراز بکشید و به‌آرامی روی آن حرکت کنید تا عضلات پشت کشیده و شل شوند.
– هدف: کاهش تنش و بهبود حالت بدن.

تمرین شنا سوئدی (Prone Cobra Stretch)
– نحوه انجام: به شکم بخوابید و دست‌هایتان را در کنار بدنتان قرار دهید. سینه‌تان را از زمین بلند کنید و به آرامی به وضعیت اولیه برگردید.
– هدف: تقویت عضلات پشتی و بهبود استقامت کمر.

کشش شانه‌ها (Shoulder Blade Squeeze)
– نحوه انجام: در حالت ایستاده قرار بگیرید و شانه‌هایتان را به سمت عقب بکشید، تیغه‌های شانه را به هم فشار دهید.
– هدف: بهبود وضعیت شانه‌ها و کاهش انحراف ستون فقرات.

تمرینات تنفسی (Breathing Exercises)
– نحوه انجام: تنفس عمیق با تمرکز بر گسترش قفسه سینه و بهبود تنفس دیافراگمی.
– هدف: بهبود وضعیت قفسه سینه و تقویت عضلات تنفسی.

تمرینات تعادلی (Balance Exercises)
– نحوه انجام: تمریناتی مانند ایستادن روی یک پا یا استفاده از توپ تعادل برای بهبود تعادل و استقامت.
– هدف: بهبود تعادل و تقویت عضلات مرکزی بدن.

دقت داشته باشید که حتما قبل از خوددرمانی و انجام حرکات اصلاحی حتما با یک فیزیوتراپیست متخصص مشورت کنید.

این مطلب را هم مطالعه کنید: حرکات اصلاحی برای درمان گودی کمر

نتیجه‌گیری

فیزیوتراپی یکی از ابزارهای مهم در مدیریت و درمان اسکولیوز است که می‌تواند به بهبود وضعیت بدنی، کاهش درد و جلوگیری از تشدید انحراف ستون فقرات کمک کند. همکاری مستمر بیمار با فیزیوتراپیست و انجام تمرینات پیشنهادی، بخش حیاتی از فرآیند درمان است.

اگر به دنبال کلینیک فیزیوتراپی خوب در محدوده شرق تهران و نارمک هستید، برای مشاوره و استفاده از خدمات کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق  از طریق شماره تماس یا واتساپ با ما در ارتباط باشید.

شماره تماس: 02177840390

شماره واتساپ: 09124712934