فیزیوتراپی شکستگی مچ دست؛ درمان و توانبخشی بعد از گچ و جراحی

شکستگی مچ دست یکی از آسیب‌های شایع سیستم اسکلتی‌عضلانی است که معمولاً بر اثر زمین خوردن روی دست، ضربه مستقیم، آسیب‌های ورزشی یا حوادث ایجاد می‌شود. در بسیاری از موارد، درمان اولیه با گچ یا آتل انجام می‌شود و در برخی شکستگی‌های جابه‌جا، پیچیده یا ناپایدار ممکن است جراحی لازم باشد.

پس از جوش خوردن اولیه استخوان و در زمان مناسب، فیزیوتراپی شکستگی مچ دست می‌تواند به کاهش خشکی، بازگشت دامنه حرکتی، افزایش قدرت عضلات و بهبود استفاده از دست در فعالیت‌های روزمره کمک کند. زمان شروع و نوع تمرینات باید بر اساس نوع شکستگی، روش درمان و نظر پزشک یا فیزیوتراپیست تعیین شود.

اگر پس از باز شدن گچ یا پایان دوره بی‌حرکتی، مچ دست شما همچنان دردناک، خشک یا ضعیف است، ارزیابی فیزیوتراپی می‌تواند به مشخص شدن مشکل و طراحی برنامه توانبخشی متناسب با شرایط شما کمک کند.

شکستگی مچ دست چیست؟

مچ دست از مجموعه‌ای از استخوان‌های کوچک ناحیه کارپ و انتهای استخوان‌های ساعد تشکیل شده است. یکی از شایع‌ترین انواع شکستگی در این ناحیه، شکستگی انتهای استخوان رادیوس یا شکستگی دیستال رادیوس است. شکستگی اسکافوئید نیز از شکستگی‌های مهم مچ دست است و شایع‌ترین شکستگی در میان استخوان‌های کارپال محسوب می‌شود.

شدت شکستگی می‌تواند از یک ترک یا شکستگی بدون جابه‌جایی تا شکستگی جابه‌جا، چندتکه یا همراه با آسیب بافت‌های اطراف متفاوت باشد. به همین دلیل، درمان و دوره توانبخشی برای همه افراد یکسان نیست.

علائم شکستگی مچ دست چیست؟

علائم شکستگی مچ دست می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• درد و حساسیت در ناحیه مچ
• تورم و کبودی
• کاهش توانایی حرکت دادن مچ یا انگشتان
• درد هنگام گرفتن یا فشردن اشیا
• تغییر شکل واضح مچ در بعضی شکستگی‌ها
• ضعف عملکرد دست
• بی‌حسی یا گزگز در دست و انگشتان

در صورت وجود بی‌حسی، تورم قابل‌توجه، تغییر رنگ انگشتان یا دشواری شدید در حرکت دادن انگشتان، مراجعه سریع پزشکی اهمیت بیشتری دارد.

علت‌های شایع شکستگی مچ دست

زمین خوردن و فرود آمدن روی دست باز یکی از شایع‌ترین مکانیسم‌های ایجاد شکستگی مچ است. همچنین موارد زیر می‌توانند خطر شکستگی را افزایش دهند:

• آسیب‌های ورزشی
• سقوط از ارتفاع
• تصادفات
• ضربه مستقیم یا شدید به دست
• فعالیت‌هایی که احتمال زمین خوردن در آنها زیاد است
• پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان

در افراد دارای استخوان‌های ضعیف، حتی ضربه‌ای که در حالت عادی باعث شکستگی نمی‌شود نیز ممکن است منجر به شکستگی شود.

شکستگی مچ دست چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص شکستگی معمولاً با معاینه و تصویربرداری، به‌ویژه رادیوگرافی، انجام می‌شود. در بعضی موارد که جزئیات شکستگی با X-Ray به‌خوبی مشخص نباشد، پزشک ممکن است CT یا MRI را نیز توصیه کند.

نوع، محل و میزان جابه‌جایی شکستگی در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.

درمان شکستگی مچ دست چگونه انجام می‌شود؟

درمان به نوع شکستگی و وضعیت بیمار بستگی دارد. ممکن است یکی از روش‌های زیر استفاده شود:

گچ یا آتل

در برخی شکستگی‌های پایدار و بدون جابه‌جایی قابل‌توجه، بی‌حرکت کردن مچ با گچ یا آتل کافی است.

جااندازی شکستگی

اگر قطعات استخوان جابه‌جا شده باشند، پزشک ممکن است ابتدا آنها را در وضعیت مناسب قرار دهد و سپس مچ را بی‌حرکت کند.

جراحی

در شکستگی‌های جابه‌جا، ناپایدار، چندتکه یا برخی آسیب‌های خاص، ممکن است جراحی برای تثبیت استخوان با پیچ، پلاک یا سایر روش‌های فیکساسیون انجام شود. تصمیم درباره جراحی به شرایط هر فرد و نوع شکستگی بستگی دارد.

فیزیوتراپی بعد از شکستگی مچ دست چه زمانی شروع می‌شود؟

زمان شروع فیزیوتراپی برای همه افراد یکسان نیست.

برخی تمرینات ساده برای جلوگیری از خشکی انگشتان، آرنج و شانه ممکن است در دوره بی‌حرکتی و با نظر پزشک یا درمانگر انجام شوند؛ اما تمرینات مربوط به خود مچ دست معمولاً باید در زمان مناسب و بر اساس روند جوش خوردن شکستگی شروع شوند.

بعد از خارج شدن گچ یا آتل و تأیید پزشک، تمرکز توانبخشی معمولاً روی بازگرداندن دامنه حرکتی، قدرت عضلات و عملکرد دست قرار می‌گیرد. منابع توانبخشی NHS نیز بر نقش تمرینات هدفمند در بازگرداندن حرکت، قدرت و عملکرد پس از شکستگی مچ تأکید دارند.

فیزیوتراپی شکستگی مچ دست چه کمکی می‌کند؟

اهداف فیزیوتراپی بسته به شرایط بیمار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

کاهش خشکی و افزایش دامنه حرکتی

پس از چند هفته بی‌حرکتی، حرکت مچ و ساعد ممکن است محدود شود. تمرینات هدفمند می‌توانند به تدریج دامنه حرکتی را بهبود دهند.

افزایش قدرت دست و مچ

ضعف عضلات و کاهش قدرت گرفتن اشیا بعد از گچ‌گیری یا جراحی شایع است. تمرینات تقویتی به‌تدریج و متناسب با مرحله بهبودی اضافه می‌شوند.

کاهش درد و تورم

با توجه به شرایط بیمار، فیزیوتراپیست ممکن است از روش‌هایی برای کنترل درد و تورم در کنار تمرین درمانی استفاده کند.

بهبود عملکرد دست

هدف نهایی فقط افزایش حرکت مچ نیست؛ بلکه بازگرداندن توانایی انجام فعالیت‌هایی مانند لباس پوشیدن، نوشتن، کار با تلفن، رانندگی یا انجام فعالیت‌های شغلی و ورزشی است.

بازگشت تدریجی به فعالیت

فرد باید به‌صورت مرحله‌ای به فعالیت‌های روزمره و سپس فعالیت‌های سنگین‌تر بازگردد. میزان و زمان افزایش فشار بر مچ به نوع شکستگی و روند ترمیم آن بستگی دارد.

تمرینات فیزیوتراپی بعد از شکستگی مچ دست

تمرینات دقیق باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شوند، اما در برنامه توانبخشی ممکن است موارد زیر وجود داشته باشد:

• تمرین خم و راست کردن انگشتان
• حرکات شست
• تمرینات دامنه حرکتی مچ
• چرخش ساعد و حرکت کف دست به سمت بالا و پایین
• تمرینات تقویت عضلات دست و ساعد
• تمرینات عملکردی برای گرفتن و جابه‌جا کردن اشیا
• تمرینات تدریجی برای بازگشت به فعالیت‌های شغلی یا ورزشی

انجام تمرینات با شدت یا زمان نامناسب می‌تواند باعث افزایش درد یا تحریک بافت‌های در حال ترمیم شود؛ بنابراین برنامه تمرینی بهتر است بر اساس مرحله بهبودی و نظر متخصص تنظیم شود.

فیزیوتراپی بعد از جراحی شکستگی مچ دست

اگر برای شکستگی مچ دست جراحی انجام شده باشد، توانبخشی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. برنامه فیزیوتراپی ممکن است با توجه به نوع جراحی شامل موارد زیر باشد:

• کنترل تورم و درد
• حفظ حرکت انگشتان و مفاصل مجاور
• بازیابی تدریجی دامنه حرکتی مچ و ساعد
• تمرینات تقویتی پس از فراهم شدن شرایط مناسب
• درمان خشکی و محدودیت حرکتی
• تمرینات عملکردی برای بازگشت به کار و فعالیت‌های روزمره
• رسیدگی به محدودیت‌های ناشی از اسکار جراحی در صورت نیاز و پس از ترمیم مناسب زخم

زمان و شدت این اقدامات باید مطابق نظر جراح و روند ترمیم بافت تعیین شود.

بیشتر بدانید: آرتروز مچ دست

آیا بعد از باز شدن گچ حتماً فیزیوتراپی لازم است؟

نیاز به فیزیوتراپی برای همه بیماران دقیقاً یکسان نیست. برخی افراد پس از شکستگی ساده ممکن است با تمرینات خانگی و پیگیری پزشکی بهبود مناسبی پیدا کنند، اما در صورت وجود خشکی، ضعف، درد، کاهش دامنه حرکتی، محدودیت عملکرد یا تأخیر در بازگشت به فعالیت‌های روزمره، فیزیوتراپی می‌تواند نقش مهمی در روند توانبخشی داشته باشد.

به‌خصوص اگر بعد از باز شدن گچ هنوز نتوانید مچ را به‌خوبی حرکت دهید یا قدرت گرفتن دست کاهش پیدا کرده باشد، ارزیابی تخصصی می‌تواند به تعیین مسیر مناسب درمان کمک کند.

در فیزیوتراپی شکستگی مچ دست از چه روش‌هایی استفاده می‌شود؟

برنامه درمانی بر اساس وضعیت بیمار انتخاب می‌شود و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• تمرین درمانی و بازآموزی حرکتی
• تکنیک‌های دستی و موبیلیزیشن در صورت مناسب بودن شرایط
• تمرینات تقویتی
• مدیریت تورم
• تمرینات عملکردی
• برخی مدالیته‌های فیزیوتراپی مانند الکتروتراپی یا لیزر، در صورت وجود اندیکاسیون و تشخیص درمانگر

درمان‌های دستگاهی معمولاً باید در کنار ارزیابی و برنامه تمرینی مناسب قرار بگیرند و جایگزین توانبخشی عملکردی و تمرین درمانی نشوند.

چه زمانی بعد از شکستگی مچ دست باید به فیزیوتراپی مراجعه کرد؟

اگر هر یک از موارد زیر را دارید، ارزیابی فیزیوتراپی می‌تواند مفید باشد:

• مچ بعد از باز شدن گچ خشک و محدود شده است.
• قدرت دست کاهش پیدا کرده است.
• گرفتن اشیا دشوار شده است.
• درد هنگام حرکت ادامه دارد.
• انجام فعالیت‌های روزمره با دست آسیب‌دیده دشوار است.
• بعد از جراحی، دامنه حرکت مچ یا ساعد محدود شده است.
• برای بازگشت به کار یا ورزش نیاز به برنامه توانبخشی مرحله‌ای دارید.

خدمات فیزیوتراپی در کلینیک سلامت شرق نارمک

کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق در نارمک، علاوه بر فیزیوتراپی با لیزر، از روش‌ها و تجهیزات مختلفی برای توانبخشی و درمان مشکلات اسکلتی‌عضلانی استفاده می‌کند.

از جمله این خدمات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دستگاه CPM و فیزیوتراپی
• شاک ویو تراپی
• مکانوتراپی
• لیزر پرتوان
• الکتروتراپی
• سوزن خشک (Dry Needling)
• مگنت تراپی

ترکیب روش‌های درمانی بر اساس شرایط هر بیمار و تشخیص فیزیوتراپیست تعیین می‌شود.

فیزیوتراپی شکستگی مچ دست در شرق تهران و نارمک

در صورت نیاز به توانبخشی پس از شکستگی مچ دست، انتخاب کلینیکی که ارزیابی دقیق و برنامه درمانی متناسب با مرحله بهبودی ارائه دهد اهمیت دارد.

کلینیک فیزیوتراپی سلامت شرق در نارمک، شرق تهران خدمات فیزیوتراپی و توانبخشی را برای مشکلات اسکلتی‌عضلانی و دوره پس از جراحی‌های ارتوپدی ارائه می‌دهد. برنامه درمانی هر بیمار بر اساس شرایط فرد، میزان محدودیت حرکتی، درد و هدف عملکردی او تنظیم می‌شود.

در صورت نیاز به فیزیوتراپی شکستگی مچ دست در شرق تهران می‌توانید برای ارزیابی و مشاوره با کلینیک تماس بگیرید:

تلفن: 02177840390

پیامک: 09124712934

آدرس: خیابان مدنی شمالی، پایینتر از مترو فدک، نبش کوچه سامان، ساختمان پرشکان ریحانه

سوالات متداول درباره فیزیوتراپی شکستگی مچ دست